Độc đáo món gỏi lá, đặc sản đặc trưng vùng đất Tây Nguyên khi tới Kon Tum

Đến với địa phương này, du khách có cơ hội thưởng thức những món ăn, thức uống hấp dẫn, độc đáo, mang nét đặc trưng của núi rừng Tây Nguyên như gỏi lá, gà nướng, vang sim rừng…

Trong khi tìm hiểu thông tin hành trình cũng như những món ăn đặc sản của vùng đất Tây Nguyên đầy nắng gió, tôi vô tình được một người anh nói rằng: “Vào Tây Nguyên, nhất định phải tới Kon Tum, mà đã tới Kon Tum thì chắc chắn phải ăn món gỏi lá, chưa ăn món đó coi như chưa tới Kon Tum luôn…”

Cho đến khi được ngồi dưới tán nhãn tỏa bóng mát, hưởng cái gió của mảnh đất cao nguyên và thưởng thức món gỏi lá rừng đặc trưng có một không hai, tôi mới thấm thía hết câu nói đó của anh bạn.


Trong số những quán gỏi lá ở Kon Tum thì quán Út Cưng (đường Trần Cao Vân) được xem là đầu tiên và thứ thiệt nhất với lịch sử hơn 20 năm mở quán.

Bắt đầu từ việc người cha đi lính và ở với đồng bào dân tộc nhiều nên biết được các loại lá có thể ăn, sau đó thì về nhà chế biến thêm một số gia vị cho hoàn chỉnh một món đặc trưng.

Đúng như tên gọi, thành phần chính của món ăn chỉ có lá là lá. Toàn bộ đều là lá rừng của đồng bào đi hái trên nương về, thời điểm nhiều nhất là vào khoảng tháng 4 âm lịch khi có tới hơn 56 loại lá khác nhau trên trên đĩa.

Một số loại lá khá quen thuộc và có thể tìm thấy ở cả ba miền như lá mơ, đinh lăng, cải, sung, tía tô, kinh giới, húng quế, rau má, hành lá, diếp cá…

Nhưng cũng có nhiều loại lá đặc trưng gần như chỉ tìm thấy trên mảnh đất Tây Nguyên là tram, mật gấu, tơ-nuy, lá bửa, hồng ngọc…

Các loại lá này kết hợp với nhau tạo nên ba vị chính của món ăn là vị chua, chát và đắng, riêng vị cay là do quả ớt xanh tạo nên.

Ngoài ra còn có hạt tiêu đen ăn kèm nếu ai thích vị nồng, một đĩa muối trắng để hạn chế vị chát cho những ai chưa quen ăn.

Thế nhưng không phải cứ vào rừng là gom được lá mà những người này đôi khi phải đối diện với những nguy hiểm ở chốn rừng sâu như rắn độc hay các loài vật nguy hiểm để thu gom lá. Thế nên, gỏi lá không chỉ đơn thuần là một món ăn độc đáo mà nó còn chứa đựng trong đó những tình cảm của người Kon Tum về việc gìn giữ bản sắc văn hóa ẩm thực của mình.

Theo người dân địa phương, để thưởng thức trọn vẹn nhất những tinh túy của gỏi lá thì du khách nên ghé thăm Kon Tum vào mùa xuân, bởi dịp này là lúc các loại cây lá đâm chồi, nẩy lộc tươi tốt.

Nguyên liệu tìm kiếm đã là lắm công phu, thế nhưng, cách thưởng thức và chuẩn bị món ăn cũng không kém phần cầu kỳ. Theo đó, ngoài các loại lá cây thì gỏi chuẩn vị là sẽ dùng kèm với thịt ba chỉ heo thái mỏng, tôm đất rang khô và bì heo thái sợi được trộn với riềng.

Ngoài ra, phần gia vị chấm ăn cùng nhất định phải có đĩa tiêu đen nguyên hạt, muối hạt và ớt chỉ thiên, loại ớt chỉ có tại vùng đất đỏ bazan. Nước chấm của gỏi lá không phải là nước mắm hay nước tương mà nó là được tạo nên từ nước gạo nếp lên men, ủ cùng tôm khô, thịt ba chỉ và xay nhuyễn. Sau đó, thêm mẻ, sa tế và một ít gia vị, đảo đều tay trên ngọn lửa liu riu đến khi mùi hương lan tỏa khắp nơi.

Cuối cùng, phần thưởng thức sao cho đúng điệu cũng là chuyện tưởng chừng đơn giản mà lại không phải vậy. Theo đó, thực khách cần chọn một lá có bản thật to làm lớp ngoài cùng, tiếp đến chọn lá non xếp vào trong tạo hình phễu rồi mới cho các nguyên liệu còn lại vào. Rưới 1 ít nước chấm lên đều phễu là chỉ việc thưởng thức món ăn đặc sắc này.

Thế nên, du khách không có gì quá ngạc nhiên khi nghe người dân bản địa truyền miệng nhau câu nói: “Dù có ghé thăm Kon Tum mà chưa thưởng thức qua gỏi lá thì cũng xem như chưa từng ghé nơi đây”.

Theo cô chủ quán Út Cưng, ngoài việc là một món ăn độc đáo thì gỏi lá rừng còn có tác dụng trong y học như trị đau đầu, ra mồ hôi trộm, đau lưng, đau bụng, huyết áp cao…

Dĩ nhiên, nhiều loại lá chưa phải là điểm độc đáo duy nhất của món ăn, hương vị của gỏi lá còn được quyết định bởi nước chấm.

Nếu chỉ nhìn qua, nước chấm gỏi giống như đậu phụ tươi đánh nhuyễn và có màu vàng nghệ nhưng khi nếm mới cảm nhận hết được hương vị không thể lẫn được.

Đó là sự kết hợp của gạo nếp, giấm, bỗng rượu, thịt nạc, tôm tươi, trứng, mắm tôm…tất cả được chưng lên, thường thì đầu bếp sẽ dựa vào mùi và màu của nước chấm mà không cần phải nếm.Ăn kèm với các loại lá và nước chấm là thịt ba chỉ, tôm luộc và bì cắt nhỏ trộn thính.

Tất nhiên, món gỏi lá không dành cho người vội vã bởi bạn phải ăn theo đúng quy trình để cảm nhận được hết hương vị của các loại lá.

Đầu tiên là lá cải quấn ngoài cùng, rồi tới lá mơ, sau đó cho thêm các loại lá có vị chua và các loại lá khác theo sở thích của người ăn, quấn tất cả thành hình một cái phễu.

Sau đó, lấy một thìa nước chấm cho vào giữa phễu, để lên đó là một miếng thịt ba chỉ luộc, một con tôm đã bóc vỏ, một nhúm bì trộn thính, ớt xanh, hạt tiêu hoặc muối trắng.

Thực khách cũng có thể tùy thích chọn các loại lá để cuốn cho hợp khẩu vị.Khi cho toàn bộ “chiếc phễu lá” đó vào miệng, bạn sẽ cảm nhận rõ được vị đậm của nước chấm lẫn vị béo ngậy của thịt ba chỉ, xen vào vị thơm của tôm.

Vị cay nồng của tiêu lẫn vào vị chua nhẹ của nước chấm, vị chát đắng của lá rừng thật khiến thực khách khó lòng quên được món ăn chỉ có ở Kon Tum này.

Nếu bạn hãy còn lúng túng chưa biết ăn và cảm nhận ra sao thì chủ quán luôn rất sẵn lòng hướng dẫn, gói dùm và nói rõ từng loại lá để người ăn có thể hiểu và biết hơn.

Gỏi lá là “đại diện” duy nhất ở Kon Tum góp mặt vào top 100 món ăn ẩm thực, đặc sản tiêu biểu của Việt Nam giai đoạn 2011-2016. Danh sách này do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công bố sau 5 năm tìm kiếm, bình chọn. Gỏi lá không chỉ hấp dẫn bởi sự tổng hòa đủ vị chua, cay, mặn, ngọt, đắng của các nguyên liệu thành phần, mà còn được đánh giá cao nhờ công dụng chữa bệnh của một số loại lá trong món ăn.

Tin Tổng hợp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *